Materialiteitsbeginsel

Het materialiteitsbeginsel is een van de basisprincipes van het boekhouden. Het zegt dat je je in je boekhouding en jaarrekening richt op wat er werkelijk toe doet. Zaken die te klein of te onbelangrijk zijn om het beeld van je onderneming te veranderen, mogen worden samengevoegd met andere posten of worden weggelaten. Zo hoef je dus niet iedere punaise in je bedrijf apart in de jaarrekening te vermelden. “Materieel” betekent hier eenvoudigweg: groot of belangrijk genoeg om een verschil te maken.

Wat betekent het materialiteitsbeginsel concreet?

De kern is dat informatie pas apart hoeft te worden vermeld als het weglaten of samenvoegen ervan invloed zou hebben op de beslissingen van iemand die je cijfers leest. Denk aan jezelf als ondernemer, maar ook aan de Belastingdienst, een accountant of een geldverstrekker. Een bedrag dat zo klein is dat niemand er een andere conclusie aan verbindt, hoeft geen eigen regel in de jaarrekening te krijgen.

Belangrijk is dat materialiteit relatief is. Wat voor een kleine zzp’er een fors bedrag is, valt bij een groot mkb-bedrijf in het niet. Er bestaat geen vaste grens die voor iedereen geldt; je weegt steeds af of een post groot genoeg is om los te tonen, gezien de omvang van jouw onderneming. Let op: het beginsel gaat over de manier waarop je posten in je rapportage presenteert. Elke uitgave en inkomst moet je gewoon volledig en correct in je boekhouding vastleggen, ook de kleine.

Een eenvoudig praktijkvoorbeeld

Stel dat je kantoorartikelen koopt: pennen, papier, nietjes en een doosje punaises. Het zou onpraktisch en onoverzichtelijk zijn om voor elk doosje punaises een aparte regel in je jaarrekening op te nemen. In plaats daarvan boek je deze kleine uitgaven samen onder een verzamelpost als “kantoorkosten”. Het totaalbedrag blijft kloppen, maar je rapport blijft leesbaar.

Koop je daarentegen een nieuwe machine of een dure laptop, dan is dat bedrag wél belangrijk genoeg om apart te volgen, bijvoorbeeld omdat je erop afschrijft. Dan tel je het niet zomaar bij de kleine kosten op, maar geef je het een eigen plaats.

Wat betekent dit voor jou als ondernemer?

In de praktijk zorgt het materialiteitsbeginsel ervoor dat je boekhouding overzichtelijk en werkbaar blijft. Je hoeft geen tijd te verspillen aan het uitsplitsen van bedragen die niemand iets zeggen. Tegelijk geeft het je houvast: zodra een bedrag belangrijk wordt, geef je het de aandacht die het verdient.

In jortt werkt dit vanzelf mee. Kleine kosten verzamel je op overzichtelijke grootboekrekeningen, terwijl grotere investeringen apart komen te staan en bijvoorbeeld worden afgeschreven. Op je balans en je winst-en-verliesrekening zie je daardoor in één oogopslag de posten die er echt toe doen, zonder dat je verdwaalt in details.

Samenhang met andere beginselen

Het materialiteitsbeginsel staat niet op zichzelf. Het werkt samen met het voorzichtigheidsbeginsel, dat je helpt om resultaten niet rooskleuriger voor te stellen dan ze zijn, en met het toerekeningsbeginsel, dat kosten en opbrengsten aan de juiste periode koppelt. Wil je het grotere geheel zien, kijk dan in het overzicht van alle accounting principes.