Materialiteitsbeginsel

Het materialiteitsbeginsel zegt dat je in je jaarrekening alleen apart toont wat het beeld van je cijfers kan veranderen. Een post is materieel als het weglaten of verkeerd weergeven ervan de beslissing kan beïnvloeden van iemand die je cijfers leest. Kleine posten mag je samenvoegen, maar ze tellen wel mee.

In jortt boek je kleine kosten op een vaste categorie, zoals kantoorkosten. Zo blijft je winst-en-verliesrekening leesbaar, terwijl elk bedrag gewoon in je boekhouding staat.

Wat betekent het materialiteitsbeginsel concreet?

“Materieel” betekent: groot of belangrijk genoeg om een verschil te maken. De vraag is steeds of iemand een andere conclusie trekt als een post ontbreekt, verkeerd staat of op een hoop wordt gegooid. Denk aan jezelf als ondernemer, maar ook aan de Belastingdienst, een accountant of een geldverstrekker.

De wet zegt het zo: een post hoeft niet apart in de jaarrekening te staan als hij in het geheel van de jaarrekening van te verwaarlozen betekenis is (artikel 2:363 lid 3 BW). Je hoeft dus niet iedere punaise apart te vermelden. Het bedrag verdwijnt niet: het zit in een grotere post.

Drie dingen om te onthouden:

• Materialiteit is relatief. Wat voor een zzp’er een fors bedrag is, valt bij een groter bedrijf weg. Er is geen vaste grens die voor iedereen geldt.
• Ook de aard telt. Een klein bedrag kan er toch toe doen, bijvoorbeeld als het precies het verschil maakt tussen winst en verlies.
• Het gaat over tonen, niet over vastleggen. Elke uitgave en elke inkomst boek je volledig en correct, ook de kleine.

Materialiteit en het eenvoudsbeginsel

Fiscaal heet de tegenhanger het eenvoudsbeginsel. Het is een van de drie beginselen van goed koopmansgebruik, de norm waarmee je je winst bepaalt voor de belasting. Kleine, steeds terugkerende posten mag je eenvoudig verwerken. Een jaarabonnement van een paar tientjes boek je in één keer als kosten, ook al loopt het door in het volgende jaar.

Het verschil: materialiteit gaat over wat je in je jaarrekening apart laat zien. Het eenvoudsbeginsel gaat over hoe precies je een kleine post over de jaren verdeelt.

Een eenvoudig praktijkvoorbeeld

Stel dat je kantoorartikelen koopt: pennen, papier, nietjes en een doosje punaises. Een aparte regel in je jaarrekening voor elk doosje punaises maakt je cijfers alleen onleesbaar. Je boekt deze kleine uitgaven samen op een categorie als kantoorkosten. Het totaal klopt, en je rapport blijft leesbaar.

Koop je een nieuwe machine of een dure laptop, dan ligt dat anders. Kost de aankoop € 450 exclusief btw of meer, dan boek je hem niet als kosten, maar maak je er een bedrijfsmiddel van en schrijf je erop af. Let op: die grens komt uit de fiscale regels voor afschrijven. Het is geen materialiteitsgrens.

Zo werkt het in jortt

Een paar dingen in het boekhoudprogramma van jortt sluiten aan bij dit beginsel:

1. Vaste categorieën. Jortt gebruikt het categorieënschema van de Belastingdienst. Kleine kosten komen op een categorie als kantoorkosten, en de Boekhoudbot zet afschrijvingen van je bank op de juiste categorie. Wil je meer detail, dan voeg je zelf een subcategorie toe.
2. Kleine betalingsverschillen. Betaalt je klant iets te veel of te weinig en maken jij en je klant er geen werk van, dan boek je dat op de categorie Betalingsverschillen.
3. Grote aankopen apart. Een aankoop van € 450 exclusief btw of meer maak je één keer een bedrijfsmiddel, en daarna boekt jortt elke maand de afschrijving.
4. Je jaarrekening komt uit je boekingen. De jaarrekening pas je niet met de hand aan. Wil je een post anders laten zien, dan pas je de boeking of de categorie aan.

Wat jortt niet voor je beslist

Jortt beslist niet wat materieel is. Een materialiteitsgrens stel je in jortt niet in. Of een post groot genoeg is om apart te tonen, of een fout groot genoeg om te herstellen, beoordeel je zelf. Twijfel je, overleg dan met een boekhoudcoach die jortt kent of je accountant.

Samenhang met andere beginselen

Het materialiteitsbeginsel werkt samen met het voorzichtigheidsbeginsel, dat je resultaten niet rooskleuriger laat lijken dan ze zijn, en met het toerekeningsbeginsel, dat kosten en opbrengsten aan de juiste periode koppelt. Alle regels samen staan in het overzicht van de accounting principes.