Periodiciteitsbeginsel

Het periodiciteitsbeginsel zegt dat je het leven van je bedrijf opdeelt in vaste perioden, meestal een boekjaar van twaalf maanden, en per periode je winst bepaalt. Zo weet je elk jaar hoe je bedrijf ervoor staat, en niet pas als je ermee stopt. Binnen het jaar knip je vaak nog fijner, in maanden of kwartalen, bijvoorbeeld voor je btw-aangifte.

In jortt is je boekjaar het kalenderjaar: op 1 januari begint je winst-en-verliesrekening weer bij nul, en het resultaat van het oude jaar gaat naar je eigen vermogen.

Wat betekent het periodiciteitsbeginsel?

Een bedrijf loopt door. Er is geen natuurlijk moment waarop alles af is: er staan altijd facturen open, er ligt voorraad en er lopen contracten. Toch wil je weten of je winst maakt. Jij, maar ook de Belastingdienst, je bank of je mede-eigenaar.

Daarom knip je de tijd in stukken. Elk stuk heet een periode, of in de jaarverslaggeving een verslagperiode. De belangrijkste is het boekjaar. Daarbinnen gebruik je kortere perioden, zoals een maand of een kwartaal. Aan het einde van elke periode trek je een streep en kijk je wat je hebt verdiend.

Periodiciteit en toerekening

Het periodiciteitsbeginsel trekt de grenzen. Het toerekeningsbeginsel bepaalt daarna wat aan welke kant van zo’n grens valt. Zonder perioden valt er niets toe te rekenen, en zonder toerekening zegt een periode weinig: dan hangt je winst af van de dag waarop toevallig iets is betaald.

Wanneer omzet verdiend is, lees je bij het realiteitsbeginsel. Deze pagina gaat over de grenzen zelf: hoe lang een periode is en wanneer hij begint.

Een voorbeeld: de jaargrens

Stel, je hebt een eenmanszaak en je boekjaar is het kalenderjaar. Op 31 december trek je een streep.

• Je winst-en-verliesrekening laat zien wat je van 1 januari tot en met 31 december hebt verdiend. Op 1 januari begint die weer bij nul, want het nieuwe jaar is een nieuwe periode.
• Je balans laat zien wat je op 31 december bezit en schuldig bent. Die loopt door: het saldo op je bankrekening op 31 december is het beginsaldo op 1 januari.

Binnen het jaar knip je nog fijner. Doe je per kwartaal btw-aangifte, dan sluit je elk kwartaal een btw-periode af. En wil je weten hoe het gaat, dan kijk je naar je cijfers van de maand.

Boekjaar en kalenderjaar

Meestal is het boekjaar gelijk aan het kalenderjaar. Voor een bv staat dat in de wet: het boekjaar is het kalenderjaar, tenzij de statuten een ander boekjaar aanwijzen (artikel 2:10a BW).

Een gebroken boekjaar valt niet samen met het kalenderjaar, en loopt bijvoorbeeld van 1 mei tot en met 30 april. Je ziet het bij bedrijven met seizoenshandel. Voor de vennootschapsbelasting mag een gebroken boekjaar, maar het boekjaar in je aangifte moet gelijk zijn aan dat in de statuten. Je boekjaar wijzigen alleen om eenmalig minder belasting te betalen, mag niet.

Voor de inkomstenbelasting telt het kalenderjaar. Heeft je eenmanszaak een gebroken boekjaar, dan telt de winst van dat boekjaar als winst van het kalenderjaar waarin het eindigt (artikel 3.66 Wet IB 2001). De winst van 1 mei 2025 tot en met 30 april 2026 hoort dan bij 2026.

Het eerste boekjaar: verlengd of kort

Een boekjaar duurt meestal twaalf maanden. Het eerste boekjaar van een net opgerichte bv mag langer of korter zijn. Is je bv bijvoorbeeld op 18 maart 2026 opgericht, dan kan het eerste boekjaar doorlopen tot 31 december 2027. Dat heet een verlengd boekjaar. Je maakt dan één jaarrekening, deponeert één keer bij de KvK en doet één aangifte vennootschapsbelasting.

Een verlengd boekjaar is eenmalig. Je legt het vast bij de oprichting en kunt het achteraf niet meer veranderen. Daarna duurt een boekjaar weer twaalf maanden.

Voor een eenmanszaak of vof speelt dit niet. Je betaalt inkomstenbelasting per kalenderjaar, dus je winst bepaal je toch per kalenderjaar. Een verlengd eerste boekjaar is in de praktijk alleen iets voor een bv.

Kortere perioden: maand en kwartaal

Voor de btw werk je met kortere perioden. Meestal doe je btw-aangifte per kwartaal, maar het kan ook per maand of per jaar. Welk tijdvak voor jou geldt, bepaalt de Belastingdienst. Het staat in de brief die je elk jaar krijgt. Over elk tijdvak doe je apart aangifte, dus ook daar trek je steeds een streep.

Zo werkt het in jortt

Jortt deelt je boekhouding vanzelf op in perioden. Zo zie je het terug:

• Je boekjaar sluit vanzelf af. Aan het begin van elk jaar zet jortt je winst-en-verliesrekening op nul en boekt het resultaat van het oude jaar op Overige reserves. Die jaarafsluiting gaat automatisch en wordt na elke wijziging bijgewerkt. Boek je later nog iets in het oude jaar, dan loopt de afsluiting gewoon mee. Je kunt dus in twee boekjaren tegelijk werken.
• Rapporten per maand, kwartaal of jaar. Je winst-en-verliesrekening bekijk je per jaar, per kwartaal of per maand, en je balans per maand. Een losse datum kiezen kan niet. Met jortt Plus zet je ook twee periodes naast elkaar.
• Btw per tijdvak. In jortt staat je btw-tijdvak ingesteld en zie je wanneer de volgende btw-aangifte klaarstaat. Een boeking in een btw-periode die je al hebt ingediend, krijgt een slotje. Wijzig je hem toch, dan neemt jortt de btw-correctie mee in de eerste periode die nog open is.
• Een boekjaar sluiten. Na je aangifte inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting sluit je het boekjaar bij Rapporten. Daarna kan er niets meer wijzigen, tot je het weer heropent. Met het sluiten van een boekjaar sluit je ook alle jaren ervoor.
• Een verlengd boekjaar. Dat kan in jortt voor elke administratie, maar het is alleen relevant voor een bv. Je stelt er niets voor in: je begint per de oprichtingsdatum, en bij de jaarrekening kies je zelf de periode. Lees hoe je de rapporten voor een verlengd boekjaar maakt. De KvK-jaarrekening en het rapport voor de vennootschapsbelasting zitten in jortt MKB en Plus.

Dit zit in de boekhouding van jortt, dus vanaf jortt ZZP.

Wat je zelf beslist

Jortt werkt met het kalenderjaar als boekjaar, met een verlengd eerste boekjaar als uitzondering. Een gebroken boekjaar ondersteunt jortt niet. Je btw-tijdvak bepaalt de Belastingdienst. Wanneer je een boekjaar sluit, beslis je zelf. Doe dat pas na je aangifte, want tot die tijd wijzig je meestal nog wat.

Samenhang met andere beginselen

Het periodiciteitsbeginsel werkt samen met het continuïteitsbeginsel: omdat je bedrijf blijft bestaan, knip je het in perioden in plaats van te wachten tot het einde. Het toerekeningsbeginsel zet omzet en kosten in de juiste periode, en het vergelijkingsbeginsel zorgt dat je die perioden met elkaar kunt vergelijken. Alle beginselen op een rij vind je in het overzicht van accounting principes.