Vergelijkingsbeginsel (bestendige gedragslijn)

Vergelijkingsbeginsel

Het vergelijkingsbeginsel zegt dat je elk jaar dezelfde regels en methoden gebruikt om je bezittingen te waarderen en je winst te bepalen. Zo kun je de cijfers van dit jaar eerlijk naast die van vorig jaar leggen. Fiscaal heet hetzelfde idee de bestendige gedragslijn.

In jortt helpt een vaste werkwijze je daarbij: je boekt elk jaar op dezelfde categorieën, en je jaarrekening zet je cijfers naast die van de voorgaande jaren.

Wat betekent het vergelijkingsbeginsel?

Bij boekhouden maak je vaak een keuze over hoe je iets verwerkt. Denk aan de gebruiksduur van een bedrijfsmiddel, of de manier waarop je je voorraad waardeert. Het vergelijkingsbeginsel zegt: heb je zo’n keuze gemaakt, dan pas je die elk jaar op dezelfde manier toe.

Zo zie je of je omzet groeit en of je kosten oplopen, omdat de cijfers op dezelfde manier tot stand zijn gekomen. Verander je stilletjes je methode, dan vergelijk je appels met peren.

Wet en fiscus

Het beginsel komt op twee plekken terug, met een ander woord.

  • De jaarrekening. Voor een bv staat in de wet dat je je waardering alleen om gegronde redenen verandert. In de toelichting leg je dan uit waarom, en wat het betekent voor je vermogen en je winst (artikel 2:384 lid 6 BW). Ook staat in de jaarrekening bij elke post zo veel mogelijk het bedrag van vorig jaar.
  • De belasting. Bij goed koopmansgebruik heet het de bestendige gedragslijn. Je mag van methode wisselen als goed koopmansgebruik dat rechtvaardigt, maar niet voor een eenmalig belastingvoordeel.

Stelselwijziging of schattingswijziging

Niet elke verandering is hetzelfde.

  • Een stelselwijziging is een andere methode. Je waardeert je voorraad voortaan op een andere manier, of je bepaalt je winst anders. Dat mag alleen met een goede reden, bijvoorbeeld omdat de wet verandert of omdat de nieuwe methode een beter beeld van je bedrijf geeft.
  • Een schattingswijziging is een nieuwe inschatting binnen dezelfde methode. Je schreef je bus af in vijf jaar, maar je ziet dat hij langer meegaat. Dan pas je de gebruiksduur aan voor de jaren die nog komen. De jaren die voorbij zijn, laat je staan.

Een voorbeeld: de bedrijfsbus

Stel, je koopt een bedrijfsbus en schrijft hem af in vijf jaar. Elk jaar komt een deel van de aanschafprijs als kosten in je winst-en-verliesrekening.

In jaar drie loopt je omzet terug. Zet je de afschrijving nu op tien jaar, alleen omdat je winst dan mooier oogt, dan dalen je kosten zonder dat er iets aan je bus is veranderd. Dat is precies wat het vergelijkingsbeginsel verbiedt. Zie je echt dat de bus langer meegaat, dan mag je de gebruiksduur wel aanpassen. Het verschil zit in de reden.

Zo werkt het in jortt

Het boekhoudprogramma van jortt maakt een vaste werkwijze makkelijk.

  • Elk jaar dezelfde indeling. Jortt gebruikt het categorieënschema van de Belastingdienst, dus je boekt elk jaar op dezelfde categorieën.
  • Dezelfde boeking, dezelfde regel. De Boekhoudbot past de duizendste keer dezelfde regel toe als de eerste. Met een eigen regel leg je vast welke categorie bij een tegenrekening hoort.
  • Afschrijven volgens je eigen keuze. Een bedrijfsmiddel schrijft jortt automatisch af over de gebruiksduur en tot de restwaarde die jij opgeeft.
  • Vergelijken met vorig jaar. De jaarrekening van jortt vergelijkt je winst-en-verliesrekening standaard met de twee voorgaande jaren; dat zit al in jortt ZZP. Met jortt Plus zie je in Vergelijk opbrengsten en kosten van twee periodes per categorie het verschil in euro’s en procenten, en vergelijk je ook je balans.

Wat je zelf beslist

Jortt kiest je methode niet voor je en beoordeelt niet of een wijziging mag. Welke gebruiksduur je aanhoudt en hoe je je voorraad waardeert, bepaal je zelf. Wijzig je toch een methode, dan leg je dat uit in een eigen tekst in je jaarrekening: jortt laat je bij het opstellen een inleidende tekst toevoegen. Twijfel je, overleg dan met je boekhouder of een andere adviseur.

Samenhang met andere beginselen

Het vergelijkingsbeginsel werkt samen met het toerekeningsbeginsel, dat omzet en kosten aan de juiste periode toewijst, en met het continuïteitsbeginsel, waarbij je ervan uitgaat dat je onderneming doorgaat. Alle beginselen op een rij vind je in het overzicht van accounting principes.

Veelgestelde vragen over het vergelijkingsbeginsel

Heb je een vraag? Wij hebben de antwoorden!

Het vergelijkingsbeginsel zegt dat je elk jaar dezelfde regels en methoden gebruikt om je bezittingen te waarderen en je winst te bepalen. Zo kun je de cijfers van dit jaar eerlijk naast die van vorig jaar leggen. Fiscaal heet hetzelfde idee de bestendige gedragslijn, onderdeel van goed koopmansgebruik.

Een stelselwijziging is een wijziging van de methode waarmee je waardeert of je winst bepaalt, bijvoorbeeld een andere manier om je voorraad te waarderen. Dat mag alleen met een goede reden, zoals een beter beeld van je bedrijf. In de jaarrekening van een bv leg je de reden en het effect op je vermogen en winst uit.

Meestal niet. Blijkt je bus langer mee te gaan dan je dacht, dan pas je je schatting van de gebruiksduur aan. Dat heet een schattingswijziging en die werkt vooruit: de jaren die al voorbij zijn, laat je staan. Wat niet mag, is de termijn aanpassen alleen omdat je winst dan mooier uitkomt.

In de winst-en-verliesrekening kies je zelf de periode. De jaarrekening van jortt vergelijkt je winst-en-verliesrekening standaard met de twee voorgaande jaren. Met jortt Plus heb je ook de rapporten Vergelijk opbrengsten en kosten en Vergelijk balans van twee periodes, met het verschil per categorie in euro's en procenten.

Nee. Jortt boekt volgens een vaste indeling, maar welke methode je kiest en of een wijziging past, beslis je zelf. Denk aan de gebruiksduur van een bedrijfsmiddel of hoe je je voorraad waardeert. Twijfel je of een wijziging mag, overleg dan met je boekhouder of een andere adviseur.