Boekhoudtermen in gewone taal

Boekhoudtermen zijn de vaste woorden van het boekhouden, zoals balans, debet en credit, afletteren en werkkapitaal. Hier staan er ruim 80 op een rij, per thema, elk met een korte uitleg in gewone taal, een eigen pagina en wat jortt ermee doet. Veel ervan doet jortt automatisch: de Boekhoudbot boekt je bij- en afschrijvingen, lettert betalingen af en houdt je balans en winst-en-verliesrekening bij.

Wat is een balans, wat betekent debet en credit, en wanneer gebruik je een kruispost? Hier vind je de boekhoudtermen en financiële begrippen die je als ondernemer tegenkomt, uitgelegd in gewone taal. Per begrip lees je wat het betekent, waarom het ertoe doet en hoe het in jortt heet en werkt.

Begin je bij het begin, lees dan eerst wat een boekhouding is.

Waarom boekhouden zijn eigen taal heeft

Veel boekhoudtermen komen uit het Italiaans: deposito, netto, bruto, saldo, debet en credit. Dat komt doordat Venetiaanse kooplieden al eeuwen geleden dubbel boekhielden, en de Italiaanse monnik Luca Pacioli die methode in 1494 als eerste uitgebreid beschreef. Het principe werkt nog steeds, maar de woorden stammen uit een tijd zonder computers en internetbankieren.

Boekhoudtermen in jortt

In boekhoudprogramma jortt hoef je de meeste klassieke termen niet te kennen. Jortt gebruikt woorden die zeggen wat iets is:

BoekhoudtermIn jortt
DebiteurKlant
CrediteurLeverancier
GrootboekrekeningCategorie
BankmutatieBij- of afschrijving, onder Nog te doen
JaarrekeningJaarrapport

Veel van wat achter die termen zit, doet jortt voor je. De Boekhoudbot boekt je bij- en afschrijvingen, je btw-aangifte dien je vanuit jortt in, en aan het eind van het jaar maakt jortt je jaarrekening. Zo werkt automatisch boekhouden met jortt. Wil je weten hoe je begint, lees dan zo start je met jortt.

Alle boekhoudtermen op een rij

Hieronder staan de begrippen per thema. Klik op een begrip voor de volledige uitleg met een voorbeeld. Elk begrip heeft ook een eigen anker, dus je kunt er direct naar linken, bijvoorbeeld naar afletteren.

Winst, omzet en belasting

BegripBetekenisIn jortt
BedrijfsresultaatNetto-omzet min bedrijfskosten, vóór rente en belasting (EBIT).Winst-en-verliesrekening
BegrotingVooraf geraamde inkomsten en uitgaven voor een komende periode.Budgetten (Plus)
BrutowinstOmzet min inkoopwaarde van de omzet; de brutomarge is dat in procenten van de omzet.Winst-en-verliesrekening
CashflowGeld dat in een periode binnenkomt min geld dat uitgaat (kasstroom).Rapport Cashflow (Plus)
Fiscale winstDe winst waarover je belasting betaalt: je winst uit de boekhouding na fiscale correcties.Rapport voor de aangifte
Goed koopmansgebruikOpen fiscale norm voor winstbepaling: aanvaard, passend, elk jaar hetzelfde.-
JaarrekeningFinancieel verslag over één boekjaar: balans, winst-en-verliesrekening en toelichting.Jaarrekening, KvK-jaarrekening
Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA)Extra aftrek van je winst als je in een jaar tussen bepaalde grenzen investeert in bedrijfsmiddelen.KIA-rapport
KostprijsWat één product, dienst of uur je kost: variabele kosten plus deel vaste kosten.Categorie Inkoop, labels
OmzetTotaal dat je klanten in een periode rekent voor producten en diensten, zonder btw.Omzet uit facturen, omzetrapporten
UrencriteriumJe werkt minstens 1.225 uur per jaar voor je onderneming; voorwaarde voor de zelfstandigenaftrek.Rapport Urencriterium
Winst-en-verliesrekeningOverzicht over een periode van je opbrengsten min je kosten, met de winst of het verlies als uitkomst.Rapport Winst en verlies
Zelfstandigenaftrek en startersaftrekVaste aftrek van je winst als ondernemer voor de inkomstenbelasting die aan het urencriterium voldoet.Urencriterium bijhouden

Balans: bezittingen en schulden

BegripBetekenisIn jortt
Activa en passivaDe twee kanten van de balans: bezittingen, en het eigen vermogen en de schulden waarmee je ze betaalt.Balans
AfschrijvenKosten van een bedrijfsmiddel verdelen over de gebruiksjaren; verplicht vanaf € 450 excl. btw.Bedrijfsmiddel, automatisch maandelijks afschrijven
BalansOverzicht op één datum van bezittingen, eigen vermogen en schulden.Rapport Balans
BeginbalansDe balans waarmee je in een nieuwe administratie begint: je bezittingen en schulden op de startdatum.Beginbalans invoeren
BoekwaardeAanschafwaarde min alle afschrijvingen; nooit lager dan de restwaarde.Rapport Bedrijfsmiddelen, automatisch afschrijven
Debiteur en crediteurDebiteur: klant die jou nog moet betalen; crediteur: leverancier die jij nog moet betalen.Onbetaalde facturen per klant of leverancier
InventarisInrichting die je zelf gebruikt; vanaf € 450 zonder btw een bedrijfsmiddel waarop je afschrijft.Categorie Inventaris
Liquide middelenGeld waarover je bedrijf direct beschikt: kas, bank- en spaarrekeningen, betaaldiensten.Geldzaken, Kas en bank
Overlopende postenBedragen die bij een ander jaar horen dan het jaar waarin je ze betaalt of ontvangt.Overlopende posten boeken
Vaste activaBezittingen die je langer dan een jaar gebruikt.Bedrijfsmiddelen, maandelijks afschrijven
Vlottende activaBezittingen die binnen een jaar geld worden: voorraad, vorderingen, liquide middelen.Bedrijfskapitaal op de balans
VoorzieningBedrag op de balans voor een verwachte verplichting die je later betaalt.Ontvangen leningen / Voorzieningen

Vermogen en financiering

BegripBetekenisIn jortt
AgioWat een aandeelhouder stort boven de nominale waarde van zijn aandelen.Agioreserve bij Geldzaken
DividendDeel van de winst dat een bv of nv uitkeert aan aandeelhouders.Categorie Dividenduitkering
Eigen vermogenWat er van je bezittingen overblijft als je alle schulden aftrekt: het geld van de eigenaar in het bedrijf.Eigen vermogen op de balans
GoodwillMeerprijs bij overname boven bezittingen min schulden.Bedrijfsmiddelcategorie Goodwill, automatisch afschrijven
Privéopname en privéstortingGeld dat je als eigenaar van een eenmanszaak of vof uit je bedrijf haalt of erin stopt.Categorie Mijn privéopname / storting
Rekening-courantLopende rekening tussen een bv en haar dga of tussen twee bv’s, voor geld dat heen en weer gaat.Categorie Mijn rekening-courant
Vreemd vermogenGeld van anderen in je bedrijf: leningen, schulden aan leveranciers, btw en voorzieningen.Geldzaken, Ontvangen leningen / Voorzieningen

Kengetallen

BegripBetekenisIn jortt
Break-even pointOmzet of aantal verkopen waarbij opbrengsten precies de kosten dekken.Budgetten
Current ratioVlottende activa gedeeld door kortlopende schulden; meet liquiditeit.KPI / Kengetallen
EBITDAWinst vóór rente, belastingen, afschrijvingen en amortisatie.Winst-en-verliesrekening
KengetallenVerhoudingsgetallen uit balans en winst-en-verliesrekening in vier groepen.KPI / Kengetallen
LiquiditeitMate waarin je bedrijf rekeningen op korte termijn op tijd betaalt.KPI / Kengetallen in de jaarrekening
Quick ratio(vlottende activa min voorraad) gedeeld door kortlopende schulden.KPI / Kengetallen
RentabiliteitWinst als percentage van het vermogen (RTV, REV).KPI / Kengetallen
SolvabiliteitEigen vermogen gedeeld door totaal vermogen; vermogen om alle schulden te betalen.KPI / Kengetallen
WerkkapitaalVlottende activa min kortlopende schulden: wat overblijft om je bedrijf draaiende te houden.Balans

Btw

BegripBetekenisIn jortt
BtwBelasting op verkopen die je int en afdraagt, min de btw op je inkopen.Btw-aangifte vanuit jortt
Btw verlegdJe klant draagt de btw af in plaats van jij; op je factuur staat dan 0% en de vermelding btw verlegd.Instelling per klant
Eénloketsysteem (OSS)Eén aangifte in Nederland voor de btw over verkopen aan consumenten in andere EU-landen.OSS-rapport
ICP-opgaafOpgaaf van je leveringen en diensten aan ondernemers in andere EU-landen, naast de btw-aangifte.ICP-opgaaf vanuit jortt
Kasstelsel en factuurstelselTwee manieren om btw af te dragen: als je betaald krijgt, of als je de factuur stuurt.Instelling per administratie
Kleineondernemersregeling (KOR)Btw-vrijstelling voor ondernemers met hooguit € 20.000 omzet per jaar in Nederland.KOR instellen
MargeregelingBtw betalen over je winstmarge in plaats van over de hele verkoopprijs, bij tweedehands goederen.Margeregeling in jortt
VoorbelastingBtw op inkoop die je aftrekt in de aangifte, rubriek 5b.Voorbelasting (5b) automatisch

Facturen en betalen

BegripBetekenisIn jortt
AanmaningFormeel verzoek om een openstaande factuur alsnog te betalen, na een herinnering.Herinneren vanuit Nog te doen
BetalingstermijnPeriode waarbinnen een factuur betaald moet zijn; zakelijk standaard 30, hooguit 60 dagen.Standaardtermijn per klant of factuur
CreditnotaNegatieve factuur die een verstuurde factuur geheel of deels terugdraait, inclusief btw.Creditfactuur met de knop Crediteer
DebiteurenbeheerAlles wat je doet om openstaande facturen op tijd betaald te krijgen.Herinneringen, betaallink, incasso
E-factuurFactuur als gestructureerd bestand dat software zonder overtypen inleest.Peppol
KredietbeperkingToeslag op je factuur die je klant alleen betaalt als hij te laat is.-
PakbonLijst die met een zending meegaat, met wat erin zit maar zonder prijzen.Pakbon bij je factuur
Periodieke factuurFactuur die automatisch elke week, maand of elk jaar opnieuw wordt verstuurd.Periodieke factuur
Proforma factuurVoorlopige factuur die vooraf toont wat je klant betaalt; geen echte factuur.Offerte, factuur voor aanbetaling
SEPAEuropese standaard voor eurobetalingen en incasso op IBAN.QR-code op factuur en btw, incasso in Plus
StelpostGeschat bedrag voor een onderdeel waarvan de prijs nog niet vaststaat.Offerteregel

Bank en betalingen

BegripBetekenisIn jortt
IBAN en BICIBAN: internationaal nummer van één bankrekening; BIC: de code van de bank.Bankkoppeling, QR-code op factuur
KruispostTussenrekening voor geld onderweg tussen twee eigen rekeningen, daarna weer op 0.Kruisposten automatisch, Boekhoudbot-controle
MutatieWijziging in een saldo, zoals een bij- of afschrijving op je bank.Bankkoppeling, Boekhoudbot, Nog te doen
PSD2Europese richtlijn waarmee je een bedrijf met vergunning toegang geeft tot je rekening.Bankkoppeling op eigen PSD2-vergunning
TussenrekeningRekening in je boekhouding waar bedragen tijdelijk staan, bijvoorbeeld tot een uitbetaling van een betaaldienst.Overige rekening bij Geldzaken

Administratie en boekhouden

BegripBetekenisIn jortt
AuditfileGestandaardiseerd bestand met je hele boekhouding, voor je accountant of de Belastingdienst.Auditfile downloaden
Boekhouder en accountantEen boekhouder doet je administratie; een accountant (RA/AA) heeft een beschermde titel en controleert jaarrekeningen.Boekhoudersportaal, auditfile
BoekhoudingOverzicht van alle ontvangsten en uitgaven van je onderneming, ingedeeld in categorieën.Boekhoudbot, Nog te doen
BoekjaarPeriode van meestal twaalf maanden waarover je winst bepaalt en een jaarrekening maakt.Jaarafsluiting
Debet en creditLinker- en rechterkant van elke boeking; beide kanten zijn altijd gelijk.Balansboeking
Dubbel boekhoudenElke gebeurtenis op minstens twee rekeningen vastleggen, debet en credit, met gelijke totalen.Jortt boekt automatisch dubbel
GrootboekVerzameling rekeningen, één per soort opbrengst, kosten, bezit of schuld.Categorieën met RGS-code
Inschrijving bij de KvKJe onderneming registreren in het Handelsregister; je krijgt een KvK-nummer van 8 cijfers.-
JournaalpostEén financiële gebeurtenis vastgelegd in debet- en creditregels die samen even groot zijn.Balansboeking, auditfile
KasboekOverzicht van alle contante ontvangsten en uitgaven met het lopende saldo.Kas, kascontrole van de Boekhoudbot
KolommenbalansWerkblad met proefbalans, saldibalans, winst-en-verliesrekening en eindbalans naast elkaar.Realtime balans, jaarafsluiting
KostenplaatsAfdeling of activiteit waaraan je kosten toewijst om te zien waar geld heen gaat.Labels (Plus)
Online boekhoudprogrammaBoekhoudsoftware in browser of app; leverancier bewaart, back-upt en werkt bij.Jortt zelf
RGSLandelijke lijst met een vaste code per grootboekrekening.RGS-codes, auditfile

Automatisch boekhouden in jortt

BegripBetekenisIn jortt
AfletterenEen betaling koppelen aan de factuur waar hij bij hoort, zodat die niet meer openstaat.De Boekhoudbot koppelt betalingen aan facturen
BoekingsregelVaste afspraak hoe een terugkerende bij- of afschrijving wordt geboekt.Standaardregels en eigen regels
OCRSoftware die tekst herkent op een foto of scan.AI Scan en Herken
Slim boekenAutomatisch boeken van bij- en afschrijvingen met regels.Boekhoudbot, standaard- en eigen regels

Meer begrippen

Zoek je een woord uit de salarisadministratie, zoals brutoloon, loonheffingskorting of gebruikelijk loon? Die staan bij de salaristermen. Wat er op een factuur of offerte hoort, lees je bij de factuurtermen en de offertetermen. De basisregels van het boekhouden staan bij de accounting principes.