Wat is rentabiliteit?

Rentabiliteit is de winst van je bedrijf als percentage van het vermogen dat in je bedrijf zit. Hoe hoger je rentabiliteit, hoe meer je hebt verdiend per euro die in het bedrijf zit. Je komt de term ook tegen als rendabiliteit; daarmee wordt hetzelfde bedoeld.

Je kunt de rentabiliteit berekenen op je totale vermogen en op je eigen vermogen. De uitkomst is steeds een percentage.

Rentabiliteit totaal vermogen (RTV)

De RTV laat zien wat al het geld in je bedrijf oplevert, ongeacht of het van jou is of geleend:

RTV = (winst na belasting + rentelasten + belasting) / gemiddeld totaal vermogen × 100%

Wat boven de streep staat, is je winst vóór rente en belasting: je bedrijfsresultaat, ook wel EBIT. Je telt de rente op omdat die de vergoeding is voor het geleende deel van je vermogen.

Rentabiliteit eigen vermogen (REV)

De REV laat zien hoeveel winst je hebt gemaakt op het geld dat jij zelf in je bedrijf hebt zitten:

REV = winst na belasting / gemiddeld eigen vermogen × 100%

Gemiddeld vermogen

Je winst verdien je over een heel jaar, terwijl je vermogen in dat jaar verandert. Daarom reken je met het gemiddeld vermogen: het vermogen aan het begin van het jaar plus dat aan het eind, gedeeld door twee.

Rekenvoorbeeld

Een bv heeft dit jaar een bedrijfsresultaat van € 44.000. Daarvan gaat € 4.000 naar rente, dus de winst vóór belasting is € 40.000. Daarover betaalt de bv 19% vennootschapsbelasting, € 7.600. De winst na belasting is € 32.400.

Het totaal vermogen was € 190.000 aan het begin van het jaar en € 210.000 aan het eind, gemiddeld € 200.000. Het eigen vermogen ging van € 70.000 naar € 90.000, gemiddeld € 80.000.

Het hefboomeffect

In het voorbeeld is de REV veel hoger dan de RTV. Dat komt doordat het geleende geld meer oplevert dan het kost: de bv verdient 22% op al haar vermogen, maar betaalt over het geleende deel een veel lager percentage aan rente. Het verschil komt bij de eigenaar terecht. Dat heet het hefboomeffect.

Het werkt ook andersom. Zakt je RTV onder de rente die je over je leningen betaalt, dan drukt geleend geld je REV juist omlaag. Lenen om te groeien loont dus alleen als je meer verdient dan de lening kost. Hoeveel je leent tegenover je eigen geld, zie je aan je solvabiliteit.

Rentabiliteit bij een eenmanszaak

Een eenmanszaak betaalt zelf geen winstbelasting: de inkomstenbelasting betaal je privé. Reken dan met je winst vóór belasting.

Bedenk ook dat die winst je eigen inkomen is. Er is geen salaris voor jezelf vanaf gegaan, zoals bij een bv die de directeur een salaris betaalt. Daardoor valt de REV van een eenmanszaak al snel hoog uit. Vergelijk hem dus vooral met je eigen cijfers van vorige jaren.

Rentabiliteit in jortt

Voor beide formules haal je de cijfers uit twee rapporten in je boekhoudprogramma, die je in jortt vanaf jortt ZZP hebt. Je winst staat in de winst-en-verliesrekening, die jortt opbouwt uit je boekingscategorieën. De rente die je betaalt staat daar onder Financiële kosten. Je eigen vermogen en je totale vermogen lees je af op de balans.

Jortt toont de balans per maand. Voor het gemiddeld vermogen over een jaar neem je de balans van december van het jaar ervoor en die van december van dit jaar.

Heb je een eenmanszaak, kijk dan ook bij boekhouding voor zzp en eenmanszaak. Moet je je cijfers aan een bank of financier laten zien, dan heb je de jaarrekening die jortt opstelt: balans, winst-en-verliesrekening en toelichting, en een vergelijking met voorgaande jaren.

In die jaarrekening staat ook een hoofdstuk KPI / Kengetallen met de rentabiliteit van het totale vermogen, de rentabiliteit van het eigen vermogen en de nettowinstmarge. Jortt rekent daar eenvoudiger dan de formules hierboven: het resultaat gedeeld door het vermogen aan het eind van de periode, zonder gemiddelde en zonder de rente erbij op te tellen. Wil je de RTV en REV volgens het boekje, reken ze dan zelf uit met de cijfers uit de balans en de winst-en-verliesrekening.

Verwante termen

Bedrijfsresultaat: de winst vóór rente en belasting in de RTV.

Solvabiliteit: de verhouding tussen eigen en geleend geld achter het hefboomeffect.

Eigen vermogen: de noemer van de REV.

Winst-en-verliesrekening: waar je winst en rente staan.

Kengetallen: alle kengetallen op een rij.