Fiscale oudedagsreserve: afgeschaft, en wat nu?
Wat was de fiscale oudedagsreserve?
De fiscale oudedagsreserve, kortweg FOR, was een manier voor ondernemers in de inkomstenbelasting om belasting uit te stellen. Je trok elk jaar een deel van je winst af en zette dat bedrag als reserve in je eigen vermogen op je balans. Er stond geen geld voor je apart: het was een reservering van winst. Over dat deel betaalde je pas belasting als de reserve later afnam.
De FOR bestond alleen voor een eenmanszaak, een vof, een maatschap en een cv. Een bv had hem nooit.
Sinds 2023 afgeschaft
Sinds 1 januari 2023 kun je niets meer aan een oudedagsreserve toevoegen. De artikelen over de oudedagsreserve in de Wet inkomstenbelasting 2001 zijn per die datum vervallen. Begin je nu een bedrijf, dan krijg je er dus nooit een.
Heb je van vóór 2023 nog een oudedagsreserve op je balans, dan mag die blijven staan. Een overgangsregel, artikel 10a.29 van de Wet inkomstenbelasting 2001, houdt de oude regels voor het afnemen van zo’n reserve van kracht. Je hoeft hem niet in een keer af te bouwen. Zie de oudedagsreserve bij de Belastingdienst.
Voor je oude dag zorg je nu op een andere manier, bijvoorbeeld met een lijfrente: een verzekering of rekening bij een bank of verzekeraar die je later een periodieke uitkering geeft. De premie trek je af binnen je jaarruimte. Hoe dat werkt, lees je bij jaarruimte, lijfrente en pensioen voor zzp’ers.
Wanneer je bestaande reserve afneemt
Je oudedagsreserve neemt alleen in deze situaties af:
| Situatie | Hoeveel neemt af |
|---|---|
| Je koopt een lijfrente met je oudedagsreserve | het bedrag van de lijfrentepremie |
| Je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen, en je stopt (deels) met je bedrijf | tot het niveau van je ondernemingsvermogen |
| Je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen, en je hebt op 1 januari de AOW-leeftijd bereikt | tot het niveau van je ondernemingsvermogen |
| Je reserve is hoger dan je ondernemingsvermogen, en je haalde dit jaar en vorig jaar het urencriterium niet | tot het niveau van je ondernemingsvermogen |
| Je stopt helemaal met je bedrijf, of je overlijdt | de hele reserve valt vrij |
Je ondernemingsvermogen is wat je bedrijf fiscaal waard is aan het eind van het jaar, grofweg je bezittingen min je schulden. Het urencriterium is de eis dat je minstens 1.225 uur per jaar aan je bedrijf werkt; zie urencriterium en zelfstandigenaftrek.
Elke afname telt als winst in dat jaar. Zonder lijfrente betaal je er dus inkomstenbelasting over.
Een voorbeeld. Jacob Koertt heeft nog € 12.000 oudedagsreserve. Hij heeft op 1 januari de AOW-leeftijd bereikt en aan het eind van het jaar een ondernemingsvermogen van € 7.000. Zijn reserve neemt af tot € 7.000: er komt € 5.000 bij zijn winst. Zet hij die € 5.000 om in een lijfrente, dan trekt hij de premie weer af.
Je oudedagsreserve omzetten in een lijfrente
Je mag je oudedagsreserve geheel of voor een deel omzetten in een lijfrente. Dat werkt zo:
- Je sluit een lijfrente af bij een bank of verzekeraar en betaalt de premie.
- Je neemt je oudedagsreserve af met hetzelfde bedrag. Die afname telt als winst.
- Je trekt de premie privé af als uitgave voor inkomensvoorziening, tot hoogstens het bedrag van de afname.
Zo vallen de winst en de aftrek tegen elkaar weg, en betaal je pas belasting als de lijfrente later wordt uitgekeerd. Voor een omzetting in 2026 betaal je de premie voor 1 juli 2027. Zie de uitgaven voor inkomensvoorzieningen 2026 bij de Belastingdienst.
Zet Jacob € 4.000 van zijn € 12.000 om, dan staat er daarna nog € 8.000 oudedagsreserve op zijn balans. De € 4.000 komt bij zijn winst en hij trekt € 4.000 lijfrentepremie af. Welke lijfrente bij je past, hangt af van je situatie; jortt geeft daar geen advies over. Bel daarvoor je adviseur.
Als je stopt met je bedrijf
Stop je helemaal met je bedrijf, dan valt je oudedagsreserve vrij en telt hij als winst, samen met je stakingswinst: de winst die je maakt als je je bedrijf verkoopt of beëindigt. Daar gaat eenmalig de stakingsaftrek van € 3.630 af.
Je kunt die winst omzetten in een stakingslijfrente. Hoeveel premie je in 2026 hoogstens aftrekt, hangt af van je situatie:
| Je situatie bij het stoppen | Hoogstens |
|---|---|
| 61 jaar en 10 maanden of ouder, minstens 45% arbeidsongeschikt, of stoppen door overlijden | € 574.867 |
| Niet jonger dan 15 jaar voor de AOW-leeftijd, of de uitkeringen gaan meteen in | € 287.445 |
| Andere situaties | € 143.732 |
Je oudedagsreserve aan het begin van het jaar telt mee: die gaat van deze ruimte af. Hoe je stopt en hoe je de vrijval boekt, lees je bij stoppen met je bedrijf. Stoppen met een oudedagsreserve is een moment om je adviseur te bellen.
Overlijd je en zet je partner het bedrijf voort, dan kan je partner de reserve overnemen. Dat vraagt je partner aan bij de aangifte.
Zo werkt het in jortt
In jortt staat een bestaande oudedagsreserve bij Geldzaken, onder Eigen vermogen, als Oudedagsreserve. Die soort eigen vermogen bestaat alleen bij een eenmanszaak, vof, maatschap of cv. Hoe je hem aanmaakt, een beginbalans boekt en hem afneemt voor een lijfrente, staat stap voor stap bij oudedagsreserve zzp.
In het rapport Aangifte inkomstenbelasting (IB) staat een afname bij Afname oudedagsreserve. Die neem je over bij de wijzigingen in toelaatbare reserves in je aangifte.
Wat moet ik nu doen?
- Kijk op je balans van 31 december 2022, of in jortt bij Geldzaken, of je nog een oudedagsreserve hebt. Heb je er geen, dan hoef je niets te doen.
- Heb je er wel een, zet hem dan in jortt als beginbalans, zoals bij oudedagsreserve zzp.
- Controleer elk jaar of een van de situaties uit de tabel hierboven op je van toepassing is. Wil je de reserve omzetten in een lijfrente, of ga je stoppen, bel dan de BelastingTelefoon of je adviseur.
Veelgestelde vragen over de fiscale oudedagsreserve
Heb je een vraag? Wij hebben de antwoorden!
Bestaat de fiscale oudedagsreserve nog in 2026?
Niet om op te bouwen. De fiscale oudedagsreserve is per 1 januari 2023 afgeschaft, en sindsdien kun je er niets meer aan toevoegen. Een reserve die er al stond, mag blijven staan. Voor je oude dag kun je als ondernemer nog wel een lijfrente opbouwen, met een aftrek binnen je jaarruimte.
Moet ik mijn bestaande oudedagsreserve nu afbouwen?
Nee. Een oudedagsreserve die er op 31 december 2022 stond, mag blijven staan. Hij neemt alleen af als je er een lijfrente mee koopt, of als hij hoger is dan je ondernemingsvermogen terwijl je stopt met je bedrijf, de AOW-leeftijd bereikt of twee jaar achter elkaar het urencriterium niet haalt.
Hoeveel lijfrentepremie mag ik aftrekken als ik mijn oudedagsreserve omzet?
Hoogstens het bedrag waarmee je je oudedagsreserve afneemt. Neem je € 4.000 van je reserve af en koop je daarvoor een lijfrente, dan telt de € 4.000 als winst en trek je de premie van € 4.000 als uitgave voor inkomensvoorziening weer af. Voor een omzetting in 2026 betaal je de premie voor 1 juli 2027.
Wat gebeurt er met mijn oudedagsreserve als ik stop met mijn bedrijf?
Dan valt de reserve vrij en telt hij als winst, net als je stakingswinst. Je kunt die vrijval en je stakingswinst omzetten in een lijfrente; de premie trek je dan af binnen de grenzen voor een stakingslijfrente. Zonder lijfrente betaal je over het hele bedrag inkomstenbelasting.
Heeft een bv een fiscale oudedagsreserve?
Nee. De fiscale oudedagsreserve bestond alleen voor ondernemers in de inkomstenbelasting, met een eenmanszaak, vof, maatschap of cv. Een bv heeft er geen.