Ondernemer voor de inkomstenbelasting
Waarom het ertoe doet
De inkomstenbelasting is de belasting die je betaalt over je inkomen. De Belastingdienst deelt je inkomen in soorten in, en de soort bepaalt welke regelingen je krijgt. Voor werk dat je niet in loondienst doet, zijn er twee:
| Winst uit onderneming | Inkomsten uit overig werk | |
|---|---|---|
| Voor wie | ondernemer voor de inkomstenbelasting | geen loondienst en geen ondernemer |
| Zo reken je het uit | opbrengsten min kosten | opbrengsten min kosten, net zo |
| Zelfstandigenaftrek (€ 1.200 in 2026) | ja, als je het urencriterium haalt | nee |
| Startersaftrek (€ 2.123 in 2026) | ja, als starter met het urencriterium | nee |
| Mkb-winstvrijstelling (12,7%) | ja | nee |
| Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek | ja, vanaf € 2.901 aan investeringen | nee |
| Administratie bijhouden | verplicht | niet verplicht, wel bonnen bewaren |
| Bijdrage Zvw | ja | ja |
Een aftrekpost is een bedrag dat je van je winst aftrekt voordat je er belasting over betaalt. Als ondernemer scheelt dat dus veel. Alle aftrekposten met hun bedragen staan bij aftrekposten voor zzp’ers.
Een bv is nooit ondernemer voor de inkomstenbelasting: die betaalt vennootschapsbelasting. Deze pagina gaat over een eenmanszaak, een vof en een maatschap.
Eerst: is het een bron van inkomen?
Belasting betaal je alleen over een bron van inkomen. Daarvan is sprake als je tegen betaling werk doet buiten je privékring, en je er redelijkerwijs winst mee kunt verwachten (Belastingdienst).
Activiteiten in de hobby- of familiesfeer zijn geen bron. Verwacht je vooral verlies, dan ook niet. Je betaalt dan geen belasting over wat je ontvangt, maar je mag een verlies ook niet aftrekken.
De criteria van de Belastingdienst
Is het een bron van inkomen, dan kijkt de Belastingdienst of het een onderneming is. Hij weegt deze punten samen; er is niet één punt dat beslist (Belastingdienst):
| Criterium | Waar de Belastingdienst naar kijkt |
|---|---|
| Winst | of je winst maakt en hoeveel; een heel kleine winst of steeds verlies maakt een onderneming onwaarschijnlijk |
| Zelfstandigheid | of je zelf bepaalt hoe je je bedrijf inricht en je werk doet |
| Kapitaal | of je geld hebt om te investeren, bijvoorbeeld in apparatuur, reclame of verzekeringen, en je bedrijf een tijd draaiende te houden |
| Tijd | of je genoeg tijd in je bedrijf steekt om het rendabel te maken |
| Opdrachtgevers | of je meer dan één opdrachtgever hebt |
| Bekendheid | of je je bedrijf naar buiten bekendmaakt, met reclame, een website of social media |
| Ondernemersrisico | of je risico loopt dat een klant niet betaalt, of afhankelijk bent van vraag en aanbod |
| Aansprakelijkheid | of je aansprakelijk bent voor de schulden van je bedrijf |
De Belastingdienst beoordeelt elke activiteit apart. Heb je twee soorten werk, bijvoorbeeld fotografie en webdesign, dan zijn ze alleen samen één onderneming als ze genoeg met elkaar te maken hebben.
Je inschrijving bij de KvK beslist dit niet. Je kunt ingeschreven staan en voor de Belastingdienst toch geen ondernemer zijn, bijvoorbeeld als je werk zo klein is dat je geen winst kunt verwachten.
Ondernemer naast een baan
Een bedrijf naast je baan kan ook een onderneming zijn. De Belastingdienst kijkt dan naar dezelfde punten. Voor de zelfstandigenaftrek moet je wel 1.225 uur per jaar aan je bedrijf werken; als starter hoef je daarnaast niet meer tijd aan je bedrijf te besteden dan aan je baan. Zie urencriterium.
Werk je voor één opdrachtgever?
Werk je alleen voor één opdrachtgever, op zijn tijden en onder zijn leiding, dan kan het ook zijn dat je eigenlijk in loondienst werkt. Dan is er geen onderneming en ook geen overig werk. Wat dat betekent, lees je bij Wet DBA en schijnzelfstandigheid.
De OndernemersCheck
Twijfel je, doe dan de OndernemersCheck van de Belastingdienst. Je beantwoordt vragen over je werk, en aan het eind krijg je een goed idee of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting. De check legt ook uit wat de uitkomst betekent voor je aangifte. Het is een hulpmiddel: hoe je je aangifte invult, blijft je eigen verantwoordelijkheid.
Geen ondernemer: inkomsten uit overig werk
Werk je niet in loondienst en ben je ook geen ondernemer, dan heb je inkomsten uit overig werk. In de wet heet dat resultaat uit overige werkzaamheden. Voorbeelden van de Belastingdienst zijn werk als postbezorger of gastouder, en eenmalig werk zoals een gastcollege of meedoen aan een medisch onderzoek (Belastingdienst).
Dit geldt dan:
- Je geeft het bedrag op in je aangifte inkomstenbelasting. Je rekent het resultaat uit zoals een ondernemer zijn winst: je opbrengsten min je kosten.
- Kosten die je voor het werk maakt, mag je deels aftrekken. Welke, staat bij welke kosten mag ik aftrekken van mijn bijverdiensten.
- Je krijgt geen zelfstandigenaftrek, geen startersaftrek, geen mkb-winstvrijstelling en geen investeringsaftrek.
- Je betaalt ook bijdrage Zvw. Daarvoor krijg je na je aangifte een aparte aanslag: een brief waarin staat hoeveel je moet betalen.
- Een administratie bijhouden is niet verplicht, maar bewaar je bonnen wel. De Belastingdienst kan om bewijs vragen.
Een klus voor familie of vrienden waarvoor je alleen je onkosten krijgt, geef je niet op.
Ondernemer voor de btw is iets anders
Voor de btw kijkt de Belastingdienst naar andere punten: werk je zelfstandig en heb je er regelmatig inkomsten uit, ook als je verlies maakt of het naast een baan doet (Belastingdienst). Je kunt dus btw-ondernemer zijn en voor de inkomstenbelasting niet. Dan reken je btw en doe je btw-aangifte, maar geef je je inkomsten op als overig werk. Met weinig omzet kun je meedoen aan de kleineondernemersregeling.
In je aangifte
In je aangifte inkomstenbelasting kies je zelf onder welke soort je je inkomsten opgeeft. Ben je ondernemer, dan vul je de gegevens van je onderneming in en beantwoord je de vragen over de ondernemersaftrek. Wat er op die schermen staat, lees je bij gegevens onderneming invullen en ondernemersaftrek in je ib-aangifte.
Zo helpt jortt
Of je ondernemer bent, beoordeelt jortt niet; dat doe je zelf, met de OndernemersCheck. Wat jortt wel doet:
- Je winst-en-verliesrekening laat je opbrengsten en kosten zien. Dat getal heb je nodig, of je nu ondernemer bent of overig werk hebt.
- Met een eenmanszaak, vof, cv of maatschap zet het rapport Aangifte inkomstenbelasting (IB) je winst en je balans klaar voor je aangifte.
- Het rapport Urencriterium laat zien of je de 1.225 uur haalt voor de zelfstandigenaftrek.
De rapporten Aangifte inkomstenbelasting en Urencriterium zitten in jortt ZZP (€ 21,95 per maand) en hoger.
Wat moet ik nu doen?
- Loop de criteria langs voor je eigen werk.
- Doe de OndernemersCheck.
- Ben je ondernemer, houd dan je uren bij en lees welke aftrekposten je krijgt.
- Ben je het niet, bewaar dan je bonnen en geef je inkomsten op als overig werk.
- Werk je voor één opdrachtgever zoals een werknemer, lees dan Wet DBA en schijnzelfstandigheid.
Veelgestelde vragen over ondernemer zijn voor de inkomstenbelasting
Heb je een vraag? Wij hebben de antwoorden!
Ben ik ondernemer voor de inkomstenbelasting als ik ingeschreven sta bij de KvK?
Niet vanzelf. De KvK-inschrijving zegt niets over hoe de Belastingdienst je inkomsten ziet. De Belastingdienst kijkt naar je winst, je zelfstandigheid, je opdrachtgevers, je risico, je kapitaal, de tijd die je erin steekt, of je je bedrijf bekendmaakt en of je aansprakelijk bent voor de schulden.
Wat is resultaat uit overige werkzaamheden?
Zo heten de inkomsten van werk dat geen loondienst is en ook geen onderneming. De Belastingdienst noemt het inkomsten uit overig werk. Denk aan een eenmalig gastcollege, meedoen aan een medisch onderzoek of werk als postbezorger of gastouder. Je rekent het resultaat uit zoals een ondernemer zijn winst, maar je krijgt geen zelfstandigenaftrek, mkb-winstvrijstelling of investeringsaftrek.
Wat is de OndernemersCheck?
Een hulpmiddel op belastingdienst.nl waarmee je nagaat of je aan de voorwaarden voldoet om ondernemer te zijn voor de inkomstenbelasting. Aan het eind krijg je een goed idee of je ondernemer bent en wat dat betekent voor je aangifte inkomstenbelasting.
Kan ik ondernemer zijn voor de btw en niet voor de inkomstenbelasting?
Ja. De Belastingdienst beoordeelt die twee apart. Voor de btw ben je ondernemer als je zelfstandig werkt en daar regelmatig inkomsten uit hebt, ook naast een baan. Voor de inkomstenbelasting gelden strengere criteria, zoals winst verwachten en meer dan één opdrachtgever hebben. Je kunt dus btw-aangifte doen en je inkomsten toch als overig werk opgeven.
Moet ik een hobby opgeven bij de Belastingdienst?
Activiteiten in de hobby- of familiesfeer zijn geen bron van inkomen. Lijdt je activiteit blijvend verlies, of doe je een klus voor familie of vrienden en krijg je alleen je onkosten vergoed, dan hoef je de inkomsten en kosten niet op te geven. Een verlies trek je dan ook niet af.