Ondernemersaftrek in de ib-aangifte: elk invulveld uitgelegd

Ondernemersaftrek is het laatste scherm over je onderneming. Je vult er geen bedragen uit je boekhouding in, maar beantwoordt vragen over jezelf: hoeveel uur je hebt gewerkt, hoe lang je al ondernemer bent en of er bijzondere regelingen op je van toepassing zijn. Uit die antwoorden leidt de Belastingdienst af op welke aftrekposten je recht hebt, en die halen een fors bedrag van je winst af.

Het scherm kent zes blokken. Welke je te zien krijgt hangt af van je antwoorden: zeg je nergens Ja, dan blijft er weinig over.

De ondernemersaftrek verwerk je niet in je boekhouding. Je vindt hem dus ook niet terug in jortt of in het rapport Aangifte inkomstenbelasting (IB). Dit scherm vul je volledig zelf in, aan de hand van je urenadministratie en je vorige aangiftes.

De schermen op deze pagina komen uit het voorbeeld van Suzan Smitt, zzp’er met een eenmanszaak die websites ontwerpt.

Het urencriterium: de drie vragen bovenaan

Alles begint met drie vragen. Ze bepalen samen of je recht hebt op de zelfstandigenaftrek, de grootste post van dit scherm.

• Werkte u minimaal 1.225 uur in de onderneming? Dit is het urencriterium. Het gaat om alle uren die je aan je onderneming besteedt, niet alleen de uren die je factureert: acquisitie, administratie, je website bijhouden, reistijd en cursussen tellen allemaal mee. Over een heel jaar komt 1.225 uur neer op ongeveer 25 uur per week.
• Was u in de periode [de vijf voorgaande jaren] elk jaar ondernemer voor de inkomstenbelasting? Hiermee bepaalt de Belastingdienst of je nog starter bent.
• Is meer dan 50% van uw werktijd besteed aan de onderneming? Dit is het grotendeelscriterium. Het geldt alleen als je in een van de vijf voorgaande jaren géén ondernemer was, dus als je nog niet lang bezig bent. Heb je daarnaast een baan in loondienst, dan moet je meer dan de helft van je totale werktijd aan je onderneming besteden.

Houd je uren het hele jaar bij, niet achteraf. De Belastingdienst kan om een urenadministratie vragen, en een reconstructie achteraf houdt zelden stand. Kom je aan het eind van het jaar in de buurt van de 1.225 uur, dan is dat een reden om te controleren of je alle indirecte uren hebt meegeteld.

De melding onder de urenvraag

Antwoord je Ja terwijl je omzet laag is of je boekjaar kort, dan zet het formulier er een waarschuwing onder.

Dat is een signaal, geen blokkade: je kunt gewoon verder. De Belastingdienst zegt hiermee dat de combinatie van een lage omzet en 1.225 uur werk ongebruikelijk is. Klopt je urenadministratie, dan laat je je antwoord staan.

Zelfstandigenaftrek

Voldoe je aan het urencriterium, dan heb je recht op de zelfstandigenaftrek. Het bedrag vul je niet in; dat rekent de Belastingdienst zelf uit. Onder het kopje staan twee vragen.

• Hebt u in de periode [de vijf voorgaande jaren] meer dan 2 keer zelfstandigenaftrek gekregen? Dit is de startersaftrek-vraag, en het is de vraag waar het vaakst een fout in sluipt. Antwoord je Nee, dan ben je nog starter en krijg je bovenop de zelfstandigenaftrek ook de startersaftrek. Antwoord je Ja, dan is je startersperiode voorbij. Je mag de startersaftrek maximaal drie keer in je eerste vijf jaar krijgen.
• Hebt u niet-gerealiseerde zelfstandigenaftrek uit vorige jaren? Was je winst in een eerder jaar te laag om de hele zelfstandigenaftrek te benutten, dan schuift het restant door. Zeg je Ja, dan verschijnt er een veld voor het bedrag. Dat bedrag staat op je aanslag van dat jaar.

De zelfstandigenaftrek kan je winst niet negatief maken. Is je winst lager dan de aftrek, dan blijft er een niet-gerealiseerd deel over dat je in een later jaar met een hogere winst alsnog kunt gebruiken. Bewaar die aanslag dus, want in dat latere jaar vul je het bedrag hier zelf in; het staat nergens automatisch klaar.

Aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk

Doe je erkend research- en ontwikkelingswerk, dan is er een extra aftrek. Voorwaarde is een Speur- en ontwikkelingswerkverklaring van RVO, die je vooraf aanvraagt.

• Hebt u een Speur- en ontwikkelingswerkverklaring van RVO.nl? Zonder verklaring is er geen aftrek, en het formulier meldt dat meteen. Die verklaring vraag je aan bij RVO vóórdat je aan het werk begint, niet achteraf bij de aangifte.
• Hebt u minimaal 500 uur besteed aan erkend speur- en ontwikkelingswerk? Deze 500 uur komt bovenop het urencriterium van 1.225 uur en telt daar ook in mee.
• Nummer Speur- en ontwikkelingswerkverklaring. Het nummer dat op je verklaring staat.
• Hebt u meer dan 2 keer aftrek voor speur- en ontwikkelingswerk gekregen? Werkt hetzelfde als bij de startersaftrek: ben je nog starter, dan is de aftrek hoger.

Startersaftrek bij arbeidsongeschiktheid

Een aparte regeling voor wie vanuit een arbeidsongeschiktheidsuitkering een onderneming start. Het bijzondere eraan: hier geldt een verlaagd urencriterium van 800 uur in plaats van 1.225 uur.

Het formulier vraagt of je recht had op een arbeidsongeschiktheidsuitkering, of je in de vijf voorgaande jaren elk jaar ondernemer was, of je minimaal 800 uur hebt gewerkt, en hoe vaak je deze aftrek al hebt gehad. Je kunt hem maximaal drie keer krijgen; het formulier vraagt daarom naar het aantal keer in een keuzelijst.

Meewerkaftrek

Werkt je fiscale partner mee in je onderneming zonder daarvoor een reële vergoeding te krijgen, dan is er de meewerkaftrek. Dit blok verschijnt alleen als je een fiscale partner hebt, en het noemt dan de naam van die partner.

Het formulier vraagt:

• Of je partner in het jaar minstens 525 uur heeft meegewerkt.
• Of je die partner een vergoeding van € 5.000 of meer hebt betaald. Is dat zo, dan is er geen meewerkaftrek: je hebt de arbeid dan immers al betaald en die vergoeding staat als kostenpost in je winst-en-verliesrekening.
• Of je onteigeningswinst, stakingswinst of eindafrekeningswinst hebt, en zo ja hoeveel. Die winst telt niet mee voor de meewerkaftrek.
• Het aantal uur dat je partner heeft meegewerkt, in een keuzelijst met vier tredes: 525 tot 875, 875 tot 1.225, 1.225 tot 1.750, en 1.750 of meer. Hoe hoger de trede, hoe hoger het percentage van de winst dat je mag aftrekken.

Stakingsaftrek

Ben je met je onderneming gestopt, dan mag je een deel van je stakingswinst aftrekken. Het formulier vraagt of je die aftrek eerder al hebt gehad en zo ja hoeveel, want de stakingsaftrek is een bedrag dat je in je leven maar één keer volledig kunt gebruiken. Heb je hem al helemaal opgemaakt, dan meldt het formulier dat en blijft het blok verder leeg.

Daarnaast staat hier een veld voor de winst die je hebt behaald door de afname van de oudedagsreserve na een geruisloze doorschuiving of omzetting.

Wajong

De laatste vraag: of je in het jaar recht had op een Wajong-uitkering. Zo ja, dan gelden er soepeler voorwaarden voor een aantal van de aftrekposten hierboven.

Klaar met het zakelijke deel

Na dit scherm is het deel over je onderneming af. De aangifte gaat verder met de rest van je inkomen: loon uit dienstbetrekking, je woning, je bankrekeningen en de persoonlijke aftrekposten. Controleer dat deel en verstuur daarna de aangifte.

Bewaar het rapport Aangifte inkomstenbelasting (IB) van jortt bij je aangifte. Volgend jaar heb je het opnieuw nodig: de eindstanden van dit jaar zijn dan de kolom Boekwaarde begin boekjaar op je balans, en die staat niet in het rapport van dat jaar.